هنر دستی و سنتی بلوچستان ۱( سکه دوزی )
با این حال در کنار این هنرهای دستی صنایع دستی دیگری همانند سفال گری، سکه دوزی، حصیربافی، پرده بافی، چادربافی، پریواردوزی، خامه دوزی و سیاه دوزی نیز از گذشته های دور در سیستان و بلوچستان از جایگاه مناسبی برخوردار بوده است و به طور کلی تولیدات صنایع دستی این منطقه همواره به دلیل ظرافت، زیبایی و استفاده هنرمندانه از مواد خام اولیه از جایگاه ویژه ای در میان گردشگران و مسافران داخلی و خارجی با اقبال مواجه بوده و این در حالی است که به دلیل نبود بازارچه های صنایع دستی و همچنین نبود حمایت های لازم از این صنعت قدیمی در این استان مرزی، بسیاری از صنایع دستی این منطقه به دست فراموشی سپرده شده و بسیاری دیگر رفته رفته جایگاه خود را از دست داده است . امیدوارم که مردم ما عزیز قدر این هنرهای زیبا که دسترنج هموطنان عزیز و مهربان و هنر مند بلوچی است را بدانند . هنرهای دستی این عزیزان نشانگر اصالت این قوم در کشور عزیزمان است .
یکی از زیباترین هنرهای دستی سکه دوزی میباشد در گذشتهای نه چندان دور هنر سکهدوزی در خانواده بلوچ نقش صندوق پسانداز را داشته است به این صورت که زنان هنرمند بلوچ در مواقع گشادهدستی و رفاه، مازاد درآمد خانواده را تبدیل به سکه کرده و از آن در سکهدوزی استفاده مینمودند و در مواقعی که خانواده دچار تنگدستی میشده از سکههای پسانداز شده، کمک میگرفتند. هنر سکه دوزی در بلوچستان مانند سوزندوزی دارایسابقه یی طولانی است و تقریبا در تمامی مناطق روستائی استان رایج میباشد و تولید وعرضه ی آن جنبه محلی دارد و اگر داد و ستدی در این خصوص صورت بگیرد بیشتر در بینخود اهالی است. مرغوبیت محصولات سکه دوزی شده بستگی زیادی به مواد اولیه مرغوبدارد. مهمترین موادی که در ساخت محصولات سکه دوزی شده بکار میرود عبارت است ازپارچه هائی که دارای برق و جلا میباشد (مانند جرسه)، دکمه،، آینه، پولک، خرمهره و امثالآن.
در گذشته به دلیل هم مرز بودن بلوچستان با کشورهای هند و پاکستان، اهالی بلوچستاناین نوع مواد اولیه را ابتدا از هندوستان و سپس از پاکستان وارد میکردند و به همیندلیل در مورد اصالت این هنر بومی استان شبه و شک زیادی وجود داشت بهطوری کهبعضی از محققین و کارشناسان این رشته آن را نشات گرفته از هنرهای دستی هند عنوانکردهاند در حالیکه به هیچ وجه چنین نیست و سکه دوزی هنری ۱۰۰%بلوچیاست
و دارای اصالت بومی بوده و مختص منطقه ی بلوچستان میباشد و اگر مشابهت هائی بین اینهنر و انواع آن در کشورهای همجوار دیده میشود فقط به جهت وجوه اشتراک فراوانی است که اهالی بلوچستان ایران با اقوام ساکن در کشورهای مجاور از نظر قومیت، نژاد، زبان وفرهنگ دارند و لذا وجود این تشابهات در هنر دستی ساکنین این مناطق امری طبیعی است. امروزه این هنر، به عنوان تزئین رویه رختخواب پیچ و تزئینات دیوارکوب
تولید و به بازارعرضه میشود.
سکه دوزیها، دو نوع است یکی آنها که برای آویختن ساخته میشوند و اغلب مجموعه ای ازاشکال لوزی، مربع و مثلث دارند که برای این کار پارچه را به شکلهای مورد نظر انتخاب کرده بنا به سلیقه ی خود به طرز بسیار زیبایی روی آن دکمه های سفید میدوزند و در لابلایدکمه های دوخته شده آینه های کوچک و بزرگ و پولک قرار میدهند. و شکل بدیع بوجود میآورند.
نوع دیگر سکه دوزی که تولید آن جهت ارائه به بازار فروش چندان مقرون به صرفه نیستو معمولا جز در منازل خود اهالی در جائی دیگر یافت نمیشود، نوعی است که بیشتر رویرختخواب میاندازند و ساخت آن شکل بخصوصی دارد که بر روی قطعه ای بافته شده از پشم به طول تقریبی ۳ متر و عرض ۵۰ سانت در متن طرح مورد نظر دکمه میدوزند،
درلابهلای دکمه های خر مهره و آینه های ریز و درشت را جا داده اطراف آن را میپوشانند. و ازیک طرف سراسر طول محصول را با منگوله هایی از پشم زینت میدهند. این سکه دوزیهاسنتی بوده و تهیه ی آن برای خانوادههای بلوچ هزینه ی بسیاری در بر دارد زیرا مواد زینتیآن نسبت به آویزهای دیواری خیلی بیشتر است و گرانتر هم تمام میشود.
